CÂY BƯỞI BUNG

1. Tên gọi khác: Cây bẩy bung, Cát bối,…
2. Tên khoa học: Glycosmis pentaphylla (Retz.) Correa
3. Thuộc họ: Cam Rutaceae.
4 . Mô tả
Cây nhỏ, cao 1-3m, có thể cao tới 6m, cành đỏ nhạt, nứt nẻ. Lá kép gồm từ 3 đến 7 lá chét, ít khi có một, dài từ 6-6 cm, rộng từ 2 đến 5cm, mép nguyên, hoặc hơi răng cưa. Hoa trắng hay trắng xanh nhạt, mọc thành chùm tán ở đầu cành hay kẽ lá phía ngọn cây. Quả hình cầu, như quả quất, khi chín có màu hồng. Mùa hoa quả: Tháng 11-3.
Ở Việt Nam, cây mọc khắp nơi từ trung du đến đồng bằng nhưng tập trung ở vùng núi dưới 1000m. Mùa hoa quả ở vào khoảng từ tháng Hoa của cây bưởi bung thường bắt đầu nở từ tháng 6 và kéo dài đến hết mùa thu. Hoa mọc thành từng chùm ở đầu cành hoặc nách lá, và ít phân nhánh. Các loài hoa có màu trắng, xanh lơ hoặc vàng, và tỏa ra mùi thơm dễ chịu. Mỗi chùm hoa thường có hàng chục bông, kéo dài theo cuống chính và phân thành các nhánh phụ. Mỗi bông hoa bao gồm từ 5 đến 7 cánh hoa màu trắng rộng bung, với 10 nhị vàng ở giữa.
5. Thành phần hóa học
Trong cành và lá có chứa tinh dầu, mùi thơm dễ chịu. Gần đây người ta đã phân tích thấy trong bưởi bung có các ancaloit mang tên dictamin C12H9O2N độ chảy 132%, skimmiamin C14H13O4N độ chảy 175°, kokusaginin C14H13O4N độ chảy 168°, noracromyxin C19H17O3N độ chảy 198-200°, arborin C16H14O2N độ chảy 150-152°, arborinin độ chảy 175, glycorin C9H8ON độ chảy 145-147, glycosminin C15H12ON độ chảy 249.
Ngoài ra còn chất glycosmin là chất veratroylsalixin C22H28O12 có trong lá non và nụ hoa với hàm lượng 0,2%.
Mới đây từ bưởi bung người ta còn chiết được một chất glycozolin, dẫn chất từ carbazol.
6. Tác dụng dược lý
Trong ống nghiệm, bưởi bung tỏ ra có tính chất kháng sinh mạnh đối với vi khuẩn Strepto- coccus, Staphyllococcus 209P và Bacillus subtilis.
7. Công dụng:
Theo y học cổ truyền, cây Bưởi bung có các công dụng
– Khu phong trừ thấp,
– Thanh nhiệt giải độc
– Tán huyết ứ
– Trừ đờm, giải cảm
8. Chủ tri:
– Sản hậu ứ huyết
– Phong tê thấp, đau nhức xương khớp
Chữa mụn nhọt, chốc lở
9. Kỵ: Không dùng cho phụ nữ đang mang thai